sobota, 13 października 2012

Trochę o problemie podmiotowości politycznej

W zglobalizowanym świecie zagadnienie podmiotowości nabiera szczególnego znaczenia, ponieważ coraz bardziej rozmywa się odpowiedzialność za przebiegające na poziomie planety procesy. Problemy o zasięgu globalnym (np. ocieplenie klimatu) wymagają działania na tym samym poziomie. Nie wiadomo jednak, albo nie ma pewności co do tego, kto lub co jest odpowiedzialny(e) i w jakim stopniu za wygenerowanie globalnych problemów. Nie wiadomo, kto jest zdolny do działania na poziomie globalnym. Nie wiadomo też, kto ewentualnie powinien być rozliczany za sukces lub porażkę w rozwiązywaniu globalnych problemów.

Wydaje się przy tym, że problem podmiotowości przenika życie polityczne na wielu jego poziomach – w tym na ideologicznym, instytucjonalnym i decyzyjnym. Stwierdzenie co lub kto jest „bytem pierwotnym” w przestrzeni politycznej ma znaczenie dlatego, że pozwala osadzić politykom argumentację na identyfikowalnej podstawie, tworzyć adekwatne struktury i procedury, wreszcie podejmować decyzje. Dla polityków, a często dla naukowców, ekspertów czy zwykłych obserwatorów nie jest i nie powinno być zatem obojętne, jakie są źródła życia ekonomicznego, społecznego i politycznego. Podmiotowość polityczną przypisuje się m.in. państwom, instytucjom międzynarodowym, organizacjom o charakterze międzynarodowym i ponadnarodowym, korporacjom, a także instytucjom, organizacjom krajowym (np. partiom politycznym), nieformalnym grupom i indywidualnym politykom. W państwach demokratycznych mowa jest ponadto o podmiotowości „opinii publicznej”, mediach jako czwartej władzy, czy Narodzie (na który składają się obywatele, z których każdy jest równieżn  sam sobie podmiotem politycznym).

Podkreślić warto, że podmiotowość polityczną często ściśle wiąże się, a niekiedy nawet utożsamia z zagadnieniem wpływu jakiegoś obiektu na inny obiekt (np. Unii Europejska na Polskę), lub też władzą jednego obiektu nad innym obiektem (np. Narodu nad politykami).

System, który wywiera intencjonalny wpływ  na inny system w sferze politycznej jest w tym sensie podmiotem politycznym. Tak właśnie, cybernetyka włącza to zagadnienie w obszar swojego zasięgu i dociekań.